[x] ปิดหน้าต่างนี้
Powered by _SCRIPT _VERSION

  

Deprecated: Function ereg_replace() is deprecated in /home/data/hosting/hisro.hsri.or.th/public_html/main/includes/function.in.php on line 11

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/data/hosting/hisro.hsri.or.th/public_html/main/includes/function.in.php on line 12

Warning: Illegal string offset 'Pageview' in /home/data/hosting/hisro.hsri.or.th/public_html/main/modules/knowledge/readknowledge.php on line 45
บทความ
กองทุนตำบลมีผลต่อการจัดการปัญหาสุขภาพชุมชนหรือไม่

ศุกร์ ที่ 25 เดือน พฤษภาคม พ.ศ.2555


กองทุนตำบลมีผลต่อการจัดการปัญหาสุขภาพชุมชนหรือไม่i
 
               กองทุนตำบล ถือได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ (Public policy) ซึ่งมุ่งหวังตอบสนองการแก้ไขปัญหาสุขภาพในพื้นที่อันเชื่อมโยงกับหลักการกระจายอำนาจ (Decentralize) รวมถึงการสนับสนุนให้ทุกภาคส่วนและประชาชนมีส่วนในการจัดการปัญหาสุขภาพชุมชน กองทุนตำบลเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 เป็นต้นมา โดยปัจจุบันนี้กองทุนตำบลครอบคลุมเกือบเต็มพื้นที่แล้ว อย่างไรก็ดี ความคืบหน้าและพัฒนาการที่ต่อเนื่องของกองทุนตำบลเป็นประเด็นที่น่าสนใจอย่างยิ่งว่าจะเป็นไปในทิศทางใด
 
 
 
               หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนการดำเนินงานกองทุนตำบล คือ 3 ภาคีหลัก ได้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) องค์กรชุมชน และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข (จนท.สธ.) ซึ่งทั้ง 3 ภาคส่วนต่างเป็นตัวแทนในคณะกรรมการบริหารกองทุนตามที่ สปสช. กำหนด โดยทั้ง 3 ภาคส่วนจะต้องทำงานร่วมกันเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของกองทุนตำบล นอกจากนี้ยังมีปัจจัยทั้งภายนอกและภายในของชุมชนที่มีผลต่อการทำงานร่วมกันของทั้ง 3 ภาคี เช่น นโยบายและการสนับสนุนจาก สปสช. กลไกการสนับสนุนในพื้นที่ ต้นทุนเดิมของแต่ละพื้นที่ เช่น ความเข้มแข็งของชุมชน ผู้นำท้องถิ่น ระดับปฏิสัมพันธ์ เป็นต้น รวมทั้งการมีโครงการที่ดำเนินการโดยหน่วยงานอื่นๆ
 
               ตลอดระยะเวลาของการพัฒนากองทุนตำบลในช่วง 5-6 ปีที่ผ่านมา สามารถกล่าวได้ว่า ประชาชนมีการรับรู้ข้อมูลด้านสุขภาพ และมีการดูแลสุขภาพของตนเองดีขึ้น ทั้งนี้อาจเนื่องมาจากมีการดำเนินกิจกรรมและใช้งบประมาณโดยเน้นกลุ่มประชาชนทั่วไปและกลุ่มเสี่ยงทุกกลุ่ม ซึ่งกิจกรรมส่วนใหญ่เป็นกิจกรรมเพื่อสร้างความรู้ ความตระหนัก และส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้อง การมีกองทุนตำบลในพื้นที่ทำให้กลุ่มผู้ด้อยโอกาสผู้พิการ/ทุพพลภาพ ยังคงได้รับการดูแลแต่ไม่ได้หมายความว่าได้รับการดูแลเพิ่มมากขึ้น นอกจากนี้ กิจกรรมในลักษณะการแจกจ่ายวัสดุสิ่งของยังคงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ตรงข้ามกับกิจกรรมในลักษณะการพัฒนาศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหาสุขภาพยังอยู่ในระดับต่ำ ซึ่งทางส่วนกลางจำเป็นต้องเข้าไปให้การสนับสนุนในด้านวิชาการ หรือจัดกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกองทุนทั้งในและนอกพื้นที่ เพื่อให้เกิดองค์ความรู้ที่จะนำไปต่อยอดในพื้นที่ของตนเองต่อไป
 
การลงทุนด้านสาธารณสุขของท้องถิ่น
               “เอาปลาเล็ก ไปตกปลาใหญ่” ไม่ว่ายุคสมัยใดสุภาษิตไทยยังคงถูกนำมาประยุกต์ใช้อยู่เสมอ เช่นเดียวกับแนวคิดของ สปสช.ที่คาดหวังว่าการลงทุนครั้งนี้จะทำให้ อปท.เกิดความเข้มแข็ง ความตระหนัก และสนใจการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพชุมชนเพิ่มมากขึ้น เนื่องจาก อปท. ต้องสมทบเงินเข้ากองทุนด้วยตามที่ สปสช.กำหนด ผลที่เกิดขึ้นจริงอาจไม่สวยงามตามอย่างที่คาดการณ์เอาไว้ แต่ก็เป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้น กล่าวคือ แม้การมีกองทุนตำบลไม่ได้มีผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการลงทุนด้านสาธารณสุขของ อปท. มากนัก แต่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ ซึ่งหากได้รับการกระตุ้น สนับสนุนจากส่วนกลางหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาจส่งผลทำให้ท้องถิ่นเล็งเห็นความสำคัญของการลงทุนด้านสาธารณสุขเพิ่มมากขึ้น
 
การมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ
               หากพิจารณาการมีส่วนร่วมของ 3 กลุ่มแกนนำหลักใน 10 ประเด็นจะพบว่าการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานมีระดับแตกต่างกัน โดยกลุ่ม อปท. และ จนท.สธ. มีระดับการมีส่วนร่วมสูงกว่ากลุ่มชุมชนแทบทุกด้าน ยกเว้นในเรื่องการลงขัน การร่วมทำงานกับหน่วยงานในและนอกชุมชน อย่างไรก็ดีพบว่าเกณฑ์เฉลี่ยการมีส่วนร่วมของทั้งสามกลุ่มมี 8 ใน 10 ประเด็นที่อยู่ในเกณฑ์สูง หากมองก้าวข้ามผ่านไปถึงจุดที่ว่าจะทำอย่างไรให้กองทุนตำบลอยู่ได้อย่างยั่งยืนและเป็นชุมชนเข้มแข็งต่อไป และในขณะเดียวกันก็เป็นการสร้างให้ทุกคนในชุมชนมีความรู้สึกเป็นเจ้าของกองทุนตำบลร่วมกันนั้นอาจจำเป็นต้องมีการกระตุ้นให้เกิดการร่วมลงขัน หรือสมทบเงินเข้ากองทุนตำบลจากความสมัครใจมากกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน
 
รูปที่ 1 คะแนนเฉลี่ยการมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมกองทุนสุขภาพตำบลของภาคส่วนต่างๆ
 
 
หมายเหตุ a1 ร่วมวางแผน a2 ร่วมประชุม a3 ร่วมลงขัน a4 ร่วมกิจกรรม a5 ร่วมทำแผนยุทธศาสตร์ a6 จัดทำโครงการ a7 ติดตามประเมิน a8 ตรวจสอบ a9 ร่วมกับหน่วยงานนอกชุมชน a10 ร่วมกับหน่วยงานอื่นในชุมชน
 
การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น
               การมีกองทุนตำบลในพื้นที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่างๆ โดย จนท.สธ. และ อปท. มองเห็นระดับการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่มากกว่ากลุ่มตัวแทนชุมชน ทั้งนี้อาจเนื่องจากกลุ่มตัวแทนชุมชนยังมีบทบาทน้อยเมื่อเทียบกับกลุ่ม จนท.สธ. และ อปท. อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาเป็นรายประเด็นพบว่า กองทุนตำบลในหลายพื้นที่ส่วนใหญ่แล้วยังก้าวไปไม่ถึงการมีนวัตกรรมในการจัดการปัญหาสุขภาพในชุมชนอย่างเห็นได้ชัด แต่หากพิจารณาจากแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นแล้วนับว่าเป็นนิมิตหมายอันดีที่กองทุนตำบลก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในชุมชนในหลายประเด็น ซึ่งล้วนแล้วแต่เอื้อต่อการพัฒนาให้เป็นชุมชนเข้มแข็งสามารถจัดการปัญหาสุขภาพในชุมชนได้ด้วยตนเองต่อไป
 
รูปที่ 2 คะแนนเฉลี่ยการเปลี่ยนแปลงที่ตัวแทนภาคส่วนต่างๆ เห็นต่อการดำเนินกิจกรรมกองทุนสุขภาพตำบล
 
 
หมายเหตุ a11 แลกเปลี่ยนความเห็น a12 กิจกรรม/โครงการเพิ่มขึ้น a13 ใช้งบประมาณเพิ่ม a14 ความรู้เรื่องการดูแลสุขภาพ a15 ร่วมมือจัดการปัญหา a16 บริการเชิงรุก a17 ชาวบ้านตื่นตัว a18 อปท. ตื่นตัว a19 นวัตกรรม a20 นโยบายสาธารณะ
 
               การให้กองทุนตำบลเป็นกลไกในการเสริมพลังอำนาจภาคท้องถิ่นและชุมชน จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องทำความเข้าใจเพื่อสร้างความชัดเจนในด้านมโนทัศน์และเป้าประสงค์ของกองทุนตำบลที่มุ่งเป้าหมายเชิงกระบวนการ คือ กองทุนตำบลเป็นเครื่องมือในการไปเสริมพลังอำนาจแก่ท้องถิ่นและชุมชนในการจัดการปัญหาสุขภาพของตนเองในขอบเขตที่ท้องถิ่นและชุมชนสามารถจัดการเองได้นอกจากนี้แล้วการพัฒนาศักยภาพของ 3 ภาคีหลัก เพื่อให้สามารถทำงานในบทบาทหน้าที่ของตนอย่างเต็มความสามารถโดยการสนับสนุนเชิงวิชาการจากส่วนกลางก็สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากันที่จะนำพากองทุนตำบลไปสู่เป้าหมายที่วางไว้
 
______________________________
ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมในการศึกษาผลของกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบลต่อการเสริมพลังอำนาจองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและองค์กรชุมชน ในการจัดการปัญหาสุขภาพชุมชน, สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย, 2554


เข้าชม : 3357



<